Trong bối cảnh chính sách thuế giá trị gia tăng (GTGT) và hóa đơn có nhiều thay đổi, doanh nghiệp cần chủ động cập nhật quy định, đồng thời rà soát quy trình quản lý để hạn chế sai sót và rủi ro pháp lý. Đây cũng là nội dung được tập trung trao đổi tại Hội nghị đối thoại “Thuế GTGT và hóa đơn: Điểm mới và tác động đến doanh nghiệp” do Trung tâm Xúc tiến đầu tư và Hỗ trợ doanh nghiệp Hà Nội, Sở Tài chính Hà Nội tổ chức mới đây.

Ảnh: Hội nghị đối thoại “Thuế GTGT và hóa đơn: Điểm mới và tác động đến doanh nghiệp”

Hội nghị có sự tham dự của đại diện cơ quan quản lý, Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, các chuyên gia, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp trên địa bàn thành phố. Các nội dung tập trung làm rõ những điểm mới trong chính sách thuế GTGT, hóa đơn điện tử và tác động đến hoạt động mua bán hàng hóa, ký kết hợp đồng, lập hóa đơn, kê khai, khấu trừ thuế và kiểm soát dòng tiền.

Rủi ro thuế có thể phát sinh tất cả các khâu

Theo bà Lê Yến, CEO HanoiTax, rủi ro thuế có thể phát sinh từ các khâu ký kết hợp đồng, thực hiện giao dịch, thu tiền, lập hóa đơn hoặc ghi nhận chi phí, chứ không chỉ ở bước kê khai của kế toán. Những cách làm như bán hàng trước, hoàn thiện hóa đơn sau; thu tiền trước rồi mới hoàn thiện hợp đồng; hoặc duy trì dữ liệu quản trị khác với dữ liệu báo cáo thuế đều có thể khiến doanh nghiệp gặp khó khăn khi giải trình.

Trong bối cảnh quản lý thuế ngày càng dựa trên dữ liệu, cơ quan Thuế có thể phân tích, đối chiếu thông tin để nhận diện dấu hiệu bất thường. Chẳng hạn, doanh nghiệp có doanh thu lớn nhưng lợi nhuận thấp bất thường, thua lỗ kéo dài nhưng vẫn mở rộng hoạt động hoặc phát sinh chi phí đột biến có thể cần giải trình thêm về tình hình kinh doanh.

Đáng lưu ý, việc duy trì hai hệ thống sổ sách, một phục vụ quản trị nội bộ và một phục vụ báo cáo thuế, có thể dẫn đến chênh lệch dữ liệu, gây khó khăn trong việc chứng minh tính hợp lý của giao dịch. Việc ứng dụng các công cụ phân tích dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý thuế càng đặt ra yêu cầu về tính minh bạch, nhất quán của thông tin. Do đó, tuân thủ thuế không chỉ là kê khai đúng thời hạn mà còn đòi hỏi dữ liệu phản ánh đúng bản chất hoạt động kinh doanh và có đủ căn cứ chứng minh.

Ảnh: Bà Lê Yến, CEO HanoiTax

Từ thực tế này, bà Yến cho rằng doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy xử lý thuế sang quản trị rủi ro ngay từ đầu. Đây không phải nhiệm vụ riêng của kế toán mà cần sự phối hợp giữa các bộ phận kinh doanh, mua hàng, tài chính và những đơn vị trực tiếp tham gia giao dịch.

Theo mô hình “5 khớp + 1” được giới thiệu tại hội nghị, một giao dịch an toàn cần bảo đảm sự phù hợp giữa mô hình kinh doanh với quy định pháp luật và thuế; hợp đồng với bản chất giao dịch; hóa đơn với thời điểm, nội dung và giá trị thực tế; dòng tiền với chủ thể và mục đích thanh toán; chứng từ với yêu cầu chứng minh giao dịch. Đồng thời, dữ liệu phải thống nhất giữa các hệ thống quản lý của doanh nghiệp.

Nếu hợp đồng không phản ánh đúng bản chất giao dịch, hóa đơn lập không phù hợp hoặc chứng từ chưa đầy đủ, doanh nghiệp có thể gặp trở ngại khi kê khai, khấu trừ thuế và giải trình. Vì vậy, việc kiểm soát cần được thực hiện ngay khi giao dịch phát sinh, thay vì chờ đến kỳ kê khai mới tập hợp hồ sơ và xử lý sai sót.

Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật các thay đổi 

Ở góc độ chính sách, bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, lưu ý doanh nghiệp cần chủ động cập nhật các thay đổi trong chính sách thuế có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đặc biệt là những nội dung liên quan đến thuế GTGT, hoàn thuế và hóa đơn điện tử.

Ảnh: Bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam 

Đối với hóa đơn điện tử, doanh nghiệp cần chú ý các quy định về thời điểm lập hóa đơn, nội dung hóa đơn và xử lý sai sót. Việc cập nhật, áp dụng đúng quy định giúp hạn chế sai sót trong kê khai, khấu trừ thuế, đồng thời giảm chi phí phát sinh do phải điều chỉnh hồ sơ hoặc giải trình.

Bên cạnh đó, bộ phận kế toán cần tham gia kiểm soát dữ liệu, cảnh báo rủi ro và xây dựng quy trình quản lý, thay vì chỉ tập trung ghi sổ và lập tờ khai. Lãnh đạo doanh nghiệp cần bảo đảm kế toán được tiếp cận đầy đủ thông tin về hợp đồng, giao dịch và dòng tiền để kịp thời phát hiện những điểm chưa phù hợp.

Hội nghị dành thời gian giải đáp những khó khăn, vướng mắc trong quá trình kê khai, thực hiện nghĩa vụ thuế và sử dụng hóa đơn. Qua đó, doanh nghiệp có thêm thông tin để rà soát quy trình nội bộ, điều chỉnh hoạt động kế toán, tài chính phù hợp với quy định hiện hành. Những kiến nghị phát sinh từ thực tiễn sẽ được Trung tâm Xúc tiến đầu tư và Hỗ trợ doanh nghiệp Hà Nội phối hợp với Sở Tài chính tổng hợp, báo cáo định kỳ và tham mưu UBND thành phố phương án tháo gỡ khó khăn.

Theo SCTV8